Truyền thống Lữ đoàn 125 hải quân

Sau năm 1954, với âm mưu chia cắt lâu dài đất nước ta, các thế lực cầm quyền của đế quốc Mỹ và tay sai đã ngang nhiên xóa bỏ hiệp địn Giơ – ne – vơ, đưa quân xâm lược, biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự, làm bàn đạp tấn công miền Bắc. Trước tình hình đó, Đảng ta xác định, con đường giải phóng miền Nam là con đường cách mạng bạo lực và đề ra chủ trương, nhanh chóng tổ chức chi viện sức người, sức của, vũ khí từ miền Bắc xã hội chủ nghĩa cho chiến trường miền Nam.
I. SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN BIỂN TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC
1. Sự ra đời đường Hồ Chí Minh trên biển và thành lập Lữ đoàn 125
Thực hiện chủ trương của Đảng và Tổng Quân ủy, ngày 19/5/1959, “Đoàn công tác quân sự đặc biệt” (đơn vị tiền thân của Đoàn 559) được thành lập. Ngày 01/6/1959, Tiểu đoàn 301 trực thuộc Đoàn 559 ra đời, có nhiệm vụ mở tuyến vận tải xuyên Trường Sơn để chi viện vũ khí, trang bị, lực lượng cho chiến trường miền Nam. Đến tháng 7/1959, Tiểu đoàn 603 được thành lập, có nhiệm vụ nghiên cứu tìm phương thức vận chuyển bằng đường biển chi viện vũ khí cho chiến trường miền Nam. Để giữ bí mật, Tiểu đoàn lấy tên là “Tập đoàn đánh cá Sông Gianh”. Phương tiện vận tải ban đầu của đơn vị là 4 chiếc thuyền gỗ, mỗi chiếc trọng tải từ 15 đến 20 tấn; thuyền có 2 đáy, phía dưới để vũ khí, phía trên để lưới và dụng cụ đánh cá, cải trang thành thuyền buồm đánh cá miền Nam. Cuối năm 1959, công tác chuẩn bị cho vận chuyển đã cơ bản hoàn thành. Tiểu đoàn 603 tổ chức chuyến thuyền vượt biển đầu tiên, nhiệm vụ là chở 5 tấn vũ khí và thuốc chữa bệnh cho chiến trường Khu V; địa điểm cập bến là chân đèo Hải Vân. Tuy nhiên, chuyến đi đầu tiên đã không thành công. Nhận thấy việc dùng thuyền gỗ, chạy bằng buồm, chở vũ khí vào chiến trường bằng đường biển có rất nhiều khó khăn và không an toàn, Tổng Quân ủy quyết định cho Tiểu đoàn 603 ngừng hoạt động. Trong khi chờ đợi trên tìm phương án mới, Tiểu đoàn 603 giải thể và được chuyển về Tiểu đoàn 301 làm nhiệm vụ mở đường Trường Sơn.
Đầu năm 1960, cùng với phong trào Đồng khởi Bến Tre, phong trào cách mạng của các tỉnh đồng bằng Nam Bộ chuyển mạnh lên thế tiến công và trở thành cao trào đồng khởi rộng khắp. Trước tình hình đó, yêu cầu cấp bách là phải nhanh chóng vận chuyển vũ khí, hàng hóa để chi viện cho chiến trường Nam Bộ và Nam Trung bộ. Lúc này, tuyến đường bộ trên dãy Trường Sơn (Đoàn 559) đã mở và hoạt động có hiệu quả, nhưng chưa vươn tới các địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng. Tổng Quân ủy tiếp tục chỉ đạo Bộ Tổng Tham mưu khẩn trương nghiên cứu đề án mới về xây dựng và tổ chức lực lượng vận tải biển chi viện cho chiến trường Nam Bộ và Khu V. Trong khi chưa có lực lượng để làm nhiệm vụ vận chuyển trên biển chi viện cho miền Nam, Bộ Chính trị chỉ thị cho Trung ương Cục miền Nam chỉ đạo các tỉnh ven biển ở miền Trung và Nam Bộ chủ động chuẩn bị bến, bãi và tổ chức đưa thuyền vượt biển ra miền Bắc, vừa thăm dò, nắm tình hình địch, nghiên cứu tuyến vận chuyển trên biển, vừa nhận vũ khí để kịp thời cung cấp cho phong trào đấu tranh cách mạng ở miền Nam đang phát triển.
Từ giữa năm 1961 đến giữa năm 1962, những người lãnh đạo của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ở các tỉnh (Bến Tre, Trà Vinh, Bà Rịa cũ, nay là tỉnh Vĩnh Long; Tp HCM) và Cà Mau, đã cử 5 con thuyền gỗ từ miền Nam ra miền Bắc để báo cáo tình hình, xin tiếp tế vũ khí và sau đó trực tiếp vận chuyển vũ khí cũng như dẫn đường cho các tàu tiếp tế giả dạng tàu đánh cá từ Bắc vào Nam. Những chuyến thuyền từ Nam Bộ vượt biển ra Bắc thành công là một trong những cơ sở quan trọng để xúc tiến việc thành lập đoàn vận tải thủy tiếp tế vũ khí cho miền Nam. Ngày 23/10/1961, Bộ Tổng Tư lệnh ra Quyết định số 97/QP do Thứ trưởng Hoàng Văn Thái ký thành lập Đoàn 759 vận tải thủy, đồng chí Đoàn Hồng Phước làm đoàn trưởng. Cơ quan của Đoàn gồm có: Ban Tham mưu, Ban Chính trị, Ban Hậu cần. Lực lượng của Đoàn ban đầu có 38 cán bộ, chiến sĩ, trong đó có 20 đồng chí thuộc các thuyền của Bến Tre, Trà Vinh và Liên khu V vừa điều ra. Đoàn có nhiệm vụ mua sắm phương tiện, vận chuyển tiếp tế cho chiến trường miền Nam bằng đường biển. Đoàn đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tổng Tư lệnh, lấy nhà số 83 Lý Nam Đế (Hà Nội) làm trụ sở. Cuối năm 1961, Đề án công tác của Đoàn đã được Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh thông qua. Ngày 12/2/1962, Tổng cục Chính trị có Quyết định số 09/QĐ thành lập Đảng ủy Đoàn 759 do đồng chí Phạm Thái Hòa làm Bí thư.
Quyết định thành lập Đoàn 759 thể hiện tầm nhìn chiến lược và sáng tạo của Bộ Chính trị mà trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh. Sự ra đời của Đoàn 759 đánh dấu mốc lịch sử quan trọng, mở ra bước phát triển mới của tuyến đường vận tải chiến lược trên biển. Ngày 23/10 trở thành Ngày truyền thống của Đoàn 759 trước đây, Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân ngày nay, đồng thời là Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển.
2. Sự phát triển đường Hồ Chí Minh trên biển trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước
a) Giai đoạn 1962 – 1965: Táo bạo – bí mật – bất ngờ vận chuyển chi viện cho chiến trường, góp phần đánh thắng chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ
Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương, sau khi rút kinh nghiệm các chuyến vận chuyển đường biển từ Bắc vào Nam chưa thành công, Đoàn 759 quyết định để thuyền “Bạc Liêu” đi chuyến trinh sát, mở đường từ Bắc vào Nam. Đêm ngày 10/4/1962, thuyền rời cửa Nhật Lệ (Quảng Bình cũ; nay thuộc tỉnh Quảng Trị) đi về hướng Nam; đến 10 giờ đêm ngày 18/4/1962 cập vào Vàm Lũng (Ngọc Hiển, Cà Mau). Sau thời gian nghiên cứu, khảo sát bến, thuyền Bạc Liêu tiếp tục quay trở ra miền Bắc; chuyến đi trinh sát, mở đường từ Bắc vào Nam đã thành công.
Trung tuần tháng 8/1962, Quân ủy Trung ương thông qua Nghị quyết mở đường vận chuyển chiến lược trên biển. Bắt đầu từ đây, Đoàn 759 bước vào một giai đoạn vận chuyển mới. Tháng 8/1962, Đoàn 759 nhận bàn giao 4 tàu gỗ từ Xưởng đóng tàu I (Hải Phòng) và tiếp nhận bổ sung cán bộ. Đêm ngày 11/10/1962, chiếc tàu gỗ đầu tiên chở 30 tấn vũ khí đã rời bến Đồ Sơn (Hải Phòng) lên đường đi Cà Mau do đồng chí Lê Văn Một làm thuyền trưởng, đồng chí Bông Văn Dĩa làm chính trị viên cùng 11 thủy thủ. Ngày 19/10, tàu vào bến Vàm Lũng chở 30 tấn vũ khí từ hậu phương miền Bắc đã được chiến trường miền Nam tiếp nhận an toàn.
Phát huy kết quả của tàu thứ nhất, lần lượt tàu thứ hai, thứ ba và tàu thứ tư tiếp tục vượt biển vào bến Cà Mau. Để đảm bảo bí mật cho tuyến đường vận tải đặc biệt, những chiếc tàu của Đoàn 759 phải cải hoán thành tàu đánh cá, không có số hiệu cố định, xen kẽ, trà trộn vào những đoàn tàu đánh cá của ngư dân địa phương trên biển, tên gọi “Đoàn tàu không số” được ra đời. Bốn chuyến trong hai tháng đã vận chuyển 111 tấn vũ khí cho Khu IX an toàn, đây là một thắng lợi lớn, góp phần củng cố niềm tin và quyết tâm của quân dân miền Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Khi tuyến đường vận tải biển được khai thông, những tấn vũ khí đầu tiên đến với lực lượng vũ trang Cà Mau (10/1962), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi điện biểu dương khen ngợi, đồng thời nhắc nhở cán bộ, chiến sĩ Đoàn 759 hãy nhanh chóng rút kinh nghiệm, tiếp tục vận chuyển nhanh hơn nữa, nhiều hơn nữa vũ khí cho đồng bào miền Nam giết giặc.
Qua những chuyến tàu vỏ gỗ đi vào Cà Mau thắng lợi, đã khẳng định ta có thể vận chuyển bằng đường biển lâu dài, vì vậy cần phải có những phương tiện vận chuyển tốt hơn đi trong mọi thời tiết. Quân ủy Trung ương chủ trương nhanh chóng đầu tư, trang bị cho Đoàn 759 loại tàu vỏ sắt trọng tải từ 50 tấn đến 100 tấn. Cuối năm 1962, Bộ Tổng Tư lệnh đề nghị Xưởng đóng tàu III (Hải Phòng) thuộc Bộ Giao thông vận tải đảm nhiệm việc đóng tàu vỏ sắt.
Ngày 17/3/1963, chiếc tàu vỏ sắt đầu tiên do đồng chí Đinh Đạt làm thuyền trưởng, đồng chí Nguyễn Văn Tiến làm chính trị viên chở 44 tấn vũ khí lên đường và đã vào bến Trà Vinh an toàn. Xưởng đóng tàu III tiếp tục cho hạ thủy thêm 5 chiếc nữa. Nhờ tổ chức tốt, kỷ luật nghiêm, ý thức trách nhiệm cao, tinh thần vững vàng và trình độ chuyên môn giỏi, những chuyến đi của Đoàn đều hoàn thành tốt nhiệm vụ và giữ được bí mật. Chỉ trong vòng 1 năm, Đoàn 759 đã thực hiện 29 chuyến hàng vào Nam Bộ, vận chuyển 1.430 tấn vũ khí cho chiến trường, đạt hệ số vận chuyển cao.
Phát huy kết quả vận chuyển bằng đường biển chi viện cho chiến trường Nam Bộ, Bộ Quốc phòng chỉ thị cho Khu VII mở bến đón tàu, để vận chuyển vũ khí từ miền Bắc vào thẳng chiến trường miền Đông Nam Bộ. Đoàn 759 được lệnh chuẩn bị một tàu chở vũ khí đột phá mở đường mới vào bến Bà Rịa. Đêm ngày 26/9/1963, chiếc tàu gỗ mang số hiệu 41 do đồng chí Lê Văn Một làm thuyền trưởng, đồng chí Đặng Văn Thanh là chính trị viên cùng 11 thuỷ thủ, chở 18 tấn vũ khí xuất phát tại cảng Bính Động (Hải Phòng) đã mở bến vào Bà Rịa thành công, chi viện vũ khí kịp thời cho Khu VII.
Tháng 8/1963, Quân ủy Trung ương quyết định giao Đoàn 759 trực thuộc Quân chủng Hải quân. Ngày 29/01/1964, Bộ Quốc phòng quyết định đổi phiên hiệu Đoàn 759 thành Đoàn 125. Dưới sự lãnh đạo và chỉ đạo trực tiếp của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân, Đoàn 125 đã khẩn trương củng cố tổ chức và ổn định mọi mặt. Từ năm 1962 đến hết năm 1964, Đoàn 125 đã huy động 17 tàu vỏ sắt, 3 tàu vỏ gỗ, tổ chức 79 chuyến vận chuyển vũ khí trang bị và cán bộ trung, cao cấp của Đảng và Quân đội vào miền Nam. Số vũ khí, trang bị mà đơn vị vận chuyển trong thời gian này được hơn 4.000 tấn. Tàu của Đoàn đã cập bến Bạc Liêu (Cà Mau) 43 lần, Bến Tre 17 lần, Trà Vinh 14 lần, Bà Rịa 2 lần, Phú Yên 2 lần, Bình Định 1 lần. Số vũ khí đã đến được với chiến trường Nam Bộ, cực Nam Trung Bộ và Khu VII đúng lúc, trực tiếp góp phần cùng các lực lượng vũ trang giành nhiều thắng lợi oanh liệt như chiến thắng Ấp Bắc, Đầm Dơi, Cái Nước, Chà Là, Vạn Tường, Ba Gia, Bình Giã… làm thất bại về căn bản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ – ngụy trên chiến trường miền Nam.
Sau chuyến vận tải vào Khu VII thành công, cuối năm 1964, Bộ Tổng Tư lệnh quyết định giao nhiệm vụ cho Bộ Tư lệnh Hải quân nghiên cứu mở rộng tuyến vận tải bằng đường biển vào các bến thuộc địa bàn Khu V. Sau một thời gian phối hợp với Khu V nghiên cứu và chuẩn bị bến bãi, ngoài bến Vũng Rô (Phú Yên cũ, nay thuộc Tỉnh Đắk Lắk) đã có, các bến Lộ Diêu (Bình Định cũ, nay thuộc Tỉnh Gia Lai), Đạm Thủy (Quảng Ngãi), Bình Đào (Quảng Nam cũ, nay thuộc Tp Đà Nẵng) được khẩn trương chuẩn bị và sẵn sàng tiếp nhận hàng. Bộ Tư lệnh Quân chủng đã thông qua phương án vận chuyển do Đoàn 125 đề xuất. Ngày 21/9/1964, Tàu 401 được lệnh lên đường vào Khu V, Tàu có 12 cán bộ, chiến sĩ. Vượt qua sóng gió và sự tuần tra, kiểm soát gắt gao của địch, sáng ngày 01/11/1964, Tàu cập bến Lộ Diêu, toàn bộ vũ khí được giao cho lực lượng tại bến đưa về vị trí cất giấu an toàn. Do bị mắc cạn, Tàu 401 bị hỏng nặng, chi bộ quyết định hủy tàu để xóa dấu vết.
Tình hình Tàu 401 mở bến Lộ Diêu được báo cáo lên đồng chí Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Đại tướng chỉ thị: Không sử dụng bến Lộ Diêu nữa mà tìm cách đưa hàng vào bến mới ở Phú Yên. Chấp hành chỉ thị của đồng chí Đại tướng và sự chỉ đạo của Thường vụ Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Hải quân quyết định chọn bến Vũng Rô làm điểm giao hàng cho chiến trường Phú Yên. Để thực hiện chuyến đi, Bộ Tư lệnh Hải quân và Đoàn 125 chọn Tàu 41. Đây là chiếc tàu vỏ sắt đầu tiên của Đoàn 125 đi vào Khu V, gồm 16 cán bộ, thủy thủ do thuyền trưởng Hồ Đắc Thạnh và Chính trị viên Trần Hoàng Chiếu chỉ huy. Ngày 16/11/1964, Tàu 41 chở 45 tấn vũ khí rời bến Bãi Cháy (Hòn Gai, Quảng Ninh), đến 23 giờ ngày 28/11/1964, tàu cập bến Vũng Rô. Sau chuyến thứ nhất, Tàu 41 được lệnh vào Vũng Rô lần thứ 2, lần thứ 3 và cả 3 chuyến vận chuyển đều thắng lợi, an toàn. Có vũ khí từ miền Bắc chuyển vào, tháng 12/1964, Bộ Tư lệnh Khu V đã mở các đợt tác chiến tiêu diệt quân chủ lực ngụy, hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy phá kìm, diệt ác, giải phóng một số vùng ở đồng bằng Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa, góp phần làm chuyển biến cục diện chung trên toàn miền.
Công việc vận chuyển đang tiến triển thuận lợi thì xảy ra sự kiện Tàu 143 bị lộ ở Vũng Rô. Ngày 16/2/1965, sau khi bốc dỡ hàng hóa tàu quay ra thì tời neo bị hỏng, buộc phải ngụy trang ở lại bến, nhưng bị địch phát hiện, bao vây hòng bắt sống cả người và tàu của ta. Trong trận chiến đấu không cân sức, một số đồng chí bộ đội địa phương bị thương và hy sinh, ta mất một số vũ khí cất giấu chưa kịp chuyển đi. Con đường vận chuyển chiến lược trên biển không còn giữ được bí mật nữa. Biết rõ ý đồ của ta, địch tăng cường tuần tiễu, phong tỏa và kiểm soát chặt chẽ. Việc vận chuyển vũ khí, hàng hóa quân sự chi viện cho chiến trường miền Nam bằng đường biển gặp muôn vàn khó khăn, Quân ủy Trung ương quyết định tạm ngừng việc vận chuyển bằng đường biển vào miền Nam để nghiên cứu tìm phương thức vận chuyển mới, phù hợp với tình hình.
Tháng 10/1964, Quân ủy Trung ương chỉ thị cho lực lượng vũ trang miền Nam mở đợt hoạt động Đông – Xuân (1964 – 1965) nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng quân chủ lực ngụy, mở rộng vùng giải phóng ở miền Đông Nam Bộ, miền Trung Trung Bộ và Tây Nguyên. Để chuẩn bị cho đợt hoạt động này, Bộ Tư lệnh miền Đông Nam Bộ xin chi viện vũ khí vận chuyển bằng đường biển vào Bà Rịa. Thực hiện chỉ thị của Bộ Tổng Tham mưu, Bộ Tư lệnh Hải quân lệnh cho Đoàn 125 thực hiện yêu cầu trên. Ngày 29/11/1964, Tàu 56 chở 44 tấn vũ khí, nhổ neo và đến 10 giờ đêm 22/12/1964, Tàu đã cập bến Lộc An – Sông Ray (Bà Rịa – Vũng Tàu) an toàn.
b) Giai đoạn 1965 – 1972: Vượt qua thử thách ác liệt, khắc phục khó khăn, tiếp tục vận chuyển chi viện cho chiến trường, góp phần đánh thắng chiến lược “Chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ
Trong điều kiện yếu tố bí mật, bất ngờ của tuyến đường biển không còn; địch bố phòng, kiềm toả gắt gao, đường đi mới, xa bờ, qua nhiều vùng biển lạ, nguy hiểm. Do vậy, công tác chuẩn bị cho chuyến mở đường phải được tiến hành khẩn trương, chặt chẽ, chu đáo. Đoàn 125 giao cho Tàu 42 gồm 16 thuỷ thủ do đồng chí Nguyễn Văn Cứng làm thuyền trưởng và đồng chí Nguyễn Ngọc Ân làm chính trị viên. Đêm ngày 15/10/1965, Tàu 42 chở 60 tấn vũ khí nhổ neo, xuất bến; đêm ngày 24/10, Tàu cập bến Rạch Kiến Vàng (Cà Mau) an toàn. Tiếp theo Tàu 42, Tàu 69 và Tàu 68 lần lượt lên đường thực hiện thắng lợi nhiệm vụ được giao trong mọi tình huống.
Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 của quân và dân ta diễn ra đồng loạt trên khắp miền Nam. Để đáp ứng yêu cầu vũ khí cho chiến trường và phân tán sự đối phó của địch; từ ngày 23 đến ngày 27/02/1968, Bộ Tư lệnh Hải quân quyết định sử dụng 4 tàu: Tàu 165, 56, 54 và Tàu 235 lên đường làm nhiệm vụ vận chuyển đặc biệt chi viện cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy trên chiến trường miền Nam. Kết thúc giai đoạn vận chuyển cực kỳ ác liệt, từ tháng 10/1965 đến tháng 3/1968, Đoàn 125 đã tổ chức 23 chuyến vận chuyển, trong đó có 5 chuyến thành công, chở 310 tấn vũ khí cho chiến trường; 6 chuyến xảy ra chiến đấu, ta phá hủy 4 chiếc, địch lấy của ta 2 chiếc; ta phá 2 tàu bị mắc cạn; những chuyến đi còn lại gặp địch, buộc phải quay về.
Trước thất bại bằng không quân ở miền Bắc và tổn thất nặng nề trên chiến trường miền Nam, ngày 31/3/1968, Mỹ tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc. Theo chỉ thị của Tư lệnh Quân chủng, Đoàn 125 tham gia Chiến dịch vận chuyển VT5 (vận chuyển hàng hóa, vũ khí từ Hải Phòng vào Sông Gianh – Quảng Bình), từ đây hàng hóa, vũ khí sẽ được các lực lượng vận chuyển vào chiến trường miền Nam bằng đường bộ. Với phương châm chỉ đạo: “Chuẩn bị chu đáo, tranh thủ thời cơ, làm nhanh, gọn, liên tục, an toàn, đi gần bờ, dựa vào dân”, từ ngày 03/11/1968 đến ngày 29/01/1969, vượt qua hàng rào phong tỏa dày đặc thủy lôi và bom từ trường của Mỹ, Đoàn 125 đã huy động 364 lượt tàu, vận chuyển 21.737 tấn hàng, đạt 217,37% kế hoạch. Đến cuối tháng 01/1969, Đoàn 125 kết thúc đợt 1 Chiến dịch vận chuyển VT5.
Tháng 02/1969, Đoàn 125 tiếp tục Chiến dịch vận chuyển VT5, với 187 chuyến tàu, vận chuyển 10.889 tấn hàng hóa, vượt chỉ tiêu 1.000 tấn, góp phần chi viện cho chiến trường, đặc biệt là chiến trường Thừa Thiên – Huế và Mặt trận Khu V. Tết Nguyên đán năm 1969, cán bộ, chiến sĩ Đoàn 125 vinh dự được Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng gửi tặng lẵng hoa và đón Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm, chúc tết đơn vị.
Tháng 7/1969, sau khi rút kinh nghiệm, tìm ra nguyên nhân của những chuyến đi thành công và không thành công, Đoàn 125 sử dụng Tàu 42 cải trang thành tàu nghiên cứu biển, đi trinh sát để tìm phương thức vận chuyển mới. Từ kết quả của chuyến đi trinh sát, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng nhận định tình hình và quyết định chuẩn bị đợt vận chuyển lớn vào chiến trường Khu V, VI, VIII và Khu IX. Thực hiện chủ trương của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, năm 1970, Đoàn 125 đã tổ chức 17 chuyến đi, song chỉ có 5 chuyến vào được bến, 10 chuyến gặp địch tuần tra, kiểm soát gắt gao, để giữ bí mật của con đường chiến lược, đành phải quay về.
Ngày 27/7/1971, Quân khu IX thành lập đoàn vận tải S950, đến năm 1972 đổi tên là Đoàn 371. Từ năm 1971 đến năm 1972, Đoàn đã tổ chức 37 chuyến đi, vận chuyển được 620 tấn vũ khí vào chiến trường Khu IX an toàn. Từ tháng 10/1971 đến tháng 4/1972, Đoàn 125 tổ chức liên tục 15 chuyến, kết quả tuy còn hạn chế, nhưng có ý nghĩa quan trọng, đưa hàng vào bến mới thành công.
Giai đoạn 1965 – 1972, cán bộ, chiến sĩ Đoàn 125 phải đối mặt với những thử thách gay go, ác liệt. Trong đội ngũ trung kiên của Đoàn, xuất hiện nhiều tấm gương hy sinh anh dũng, nhiều con tàu ra đi không trở lại, nhiều đồng chí, đồng đội đã vĩnh viễn yên nghỉ nơi biển cả mênh mông. Con đường vận chuyển trên biển trở thành một kỳ tích, huyền thoại, góp phần cùng quân và dân miền Nam đánh thắng chiến lược “Chiến tranh cục bộ” và “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ.
c) Giai đoạn 1973 – 1975: Tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, Đoàn 125 tiếp tục củng cố tổ chức, xây dựng lực lượng, thành lập thêm tiểu đoàn, tiếp nhận tàu mới, tăng cường huấn luyện nâng cao trình độ mọi mặt và rèn luyện ý chí chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ, sẵn sàng lên đường khi có lệnh.
Đầu năm 1973, Đoàn nhận nhiệm vụ vận chuyển 3.000 tấn vũ khí vào Khu IV trên tuyến đường từ Hải Phòng đến Sông Gianh, Quảng Bình. Với tinh thần trách nhiệm cao, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, trong 63 ngày đêm liên tục, Đoàn đã vận chuyển trên 4.000 tấn hàng vào các binh trạm của Cục Vận tải quân sự thuộc Tổng cục Hậu cần ở Nam Khu IV.
Quý II năm 1973, Đoàn nhận nhiệm vụ vận chuyển 12.000 tấn hàng vào Quảng Bình cho Binh trạm 30 và 19. Đoàn đã tổ chức 161 chuyến tàu, vận chuyển 11.365 tấn hàng vào Nam Khu IV an toàn. Đầu tháng 11/1973, Đoàn phối hợp với một số đơn vị, vận chuyển 26 xe cơ giới, 16 máy kéo cho Khu V và căn cứ K5 qua cảng Đông Hà, Quảng Trị. Tiếp đó, năm 1974, Đoàn vận chuyển 15.000 tấn hàng từ Hải Phòng vào Nhật Lệ, Quảng Bình và từ Hải Phòng vào Cửa Việt, Quảng Trị. Trong 2 năm 1973 – 1974, Đoàn đã huy động 380 lượt tàu ra khơi, chuyên chở trên 43.000 tấn hàng, đưa 2.042 lượt cán bộ, chiến sĩ từ hậu phương ra tiền tuyến và từ đất liền ra các đảo, vượt qua chặng đường 158.292 hải lý an toàn.
Cuối năm 1974, tình hình chiến trường miền Nam chuyển biến mau lẹ có lợi cho ta, Bộ Tổng Tham mưu chỉ thị cho Đoàn 125 vận chuyển vũ khí và bộ đội vào sâu hơn nữa, sát hơn nữa nơi ta mở chiến dịch càng tốt. Đoàn 125 đã huy động toàn bộ lực lượng thực hiện đợt vận chuyển binh lực đột kích chủ yếu vào chiến trường (mật danh T5) và vận chuyển phục vụ Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử với tinh thần “Thần tốc, táo bạo chở người và vũ khí vào mặt trận”. Trong tháng 3 và 4/1975, Đoàn đã vận chuyển 17.473 cán bộ, chiến sĩ các đơn vị chủ lực vào chiến trường; 40 xe tăng và 7.786 tấn vũ khí, nhiên liệu… góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Ngày 04/4/1975, Bộ Tổng Tham mưu chỉ thị cho Quân chủng Hải quân khẩn trương chuẩn bị lực lượng để giải phóng các đảo thuộc quần đảo Trường Sa do ngụy quân Sài Gòn đóng giữ. Quyết tâm của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Hải quân là bám sát tình hình, tranh thủ thời cơ có lợi giải phóng đảo; kiên quyết không để lực lượng khác lợi dụng tình hình đánh chiếm đảo trước ta. Thời gian lúc này là lực lượng, Đoàn 125 nhanh chóng thành lập một biên đội gồm 3 tàu: Tàu 673, 674, 675 do đồng chí Dương Tấn Kịch chỉ huy, hành quân từ Hải Phòng vào Đà Nẵng chở Đoàn 126 Bộ đội Đặc công Hải quân và một bộ phận của Tiểu đoàn 471 Đặc công Quân khu V ra giải phóng đảo. Từ ngày 14 đến ngày 29/4/1975, các lực lượng của ta đã nhanh chóng giải phóng và tiếp quản các đảo Song Tử Tây, Sơn Ca, Nam Yết, Sinh Tồn và Trường Sa. Tiếp đó, Đoàn 125 tham gia giải phóng một số đảo ở miền Trung và vùng biển Tây Nam. Như vậy, trong 80 ngày đêm hoạt động khẩn trương, liên tục, tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, Đoàn đã tổ chức 143 lần chiếc tàu ra khơi, hành trình 65.721 hải lý, vận chuyển 18.741 cán bộ, chiến sĩ, 8.721 tấn vũ khí, 50 xe tăng và các loại súng, pháo, đánh chìm 1 tàu PCF, đánh hỏng nặng 3 tàu khác, gọi hàng 1 tàu, bắt 42 tù binh…
Đường Hồ Chí Minh trên biển đã hoàn thành trọn vẹn và đặc biệt xuất sắc nhiệm vụ chi viện chiến lược cho chiến trường miền Nam. Từ năm 1961 đến năm 1975, cán bộ, chiến sĩ trên tuyến vận tải biển đã vượt qua muôn vàn gian khổ, khắc phục khó khăn, mưu trí, dũng cảm, táo bạo; vượt qua sự phong tỏa ác liệt, vây ráp gắt gao của kẻ thù. Hơn ngàn lượt tàu đã ra khơi, hàng trăm ngàn tấn vũ khí, hàng hóa, thuốc chữa bệnh và hàng chục ngàn lượt người đã từ hậu phương lớn vào tiền tuyến lớn, trực tiếp góp phần cùng toàn dân đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn. Cùng với đường Hồ Chí Minh trên dãy Trường Sơn, đường Hồ Chí Minh trên biển là một nét độc đáo, đặc sắc, sáng tạo của đường lối chiến tranh nhân dân, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh; trở thành biểu tượng tự hào của cả dân tộc Việt Nam, hiện thân của ý chí khát vọng độc lập, tự do và thống nhất Tổ quốc; là trí tuệ, ý chí quyết chiến, quyết thắng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Với thành tích vận chuyển vũ khí cho chiến trường, tháng 9/1963, Đoàn 759 đã được Quốc hội, Chính phủ tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Hai; Tàu 41 được tặng Huân chương Quân công hạng Nhất; Tàu 43, 54, 55, 56 được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất; Tàu 42, 67, 68 được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì. Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc của cán bộ, chiến sĩ Đoàn 125, ngày 30/4/1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất cho đơn vị; ngày 01/01/1967, Quốc hội, Chính phủ tặng Danh hiệu đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Đoàn 125 lần thứ nhất và lần thứ hai vào ngày 03/6/1976. Có 13 tập thể và 25 cá nhân được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Đặc biệt ngày 25/12/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định công nhận tàu vận tải quân sự số hiệu HQ-671 (trước kia là Tàu C41) là bảo vật quốc gia đang được lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng Hải quân.
II. LỰC LƯỢNG VẬN TẢI QUÂN SỰ ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN BIỂN TRONG THỜI KỲ XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA (1975 – 2026)
Đất nước thống nhất, cả nước quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ của Hải quân nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới có sự phát triển, trọng tâm là bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc. Nhiệm vụ chủ yếu của Đoàn 125 là vận tải cho các tuyến đảo xa vừa mới giải phóng và phục vụ đi lại của cán bộ, nhân dân 2 miền Nam – Bắc, trong đó nhiệm vụ vận chuyển cho Trường Sa được đặt lên hàng đầu. Từ ngày 30/4/1975 đến hết năm 1975, Đoàn 125 đã huy động 121 lần chiếc tàu, hành trình 64.856 hải lý, chở 40.809 tấn hàng và 14.762 lượt người an toàn.
Ngày 26/10/1975, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 142-QĐ/QP về tổ chức lực lượng Lữ đoàn 172, trong đó Đoàn 125 đổi tên thành Hải đoàn 125 và sáp nhập vào Lữ đoàn 172. Năm 1976, lần đầu tiên chiến dịch vận chuyển cho quần đảo Trường Sa được thực hiện. Hải đoàn 125 đã huy động 11 lượt tàu, đi 22 chuyến, chở 2.300 tấn hàng ra đảo; ngoài ra, Hải đoàn còn làm nhiệm vụ cắm mốc chủ quyền và chở cán bộ tù chính trị từ đảo Phú Quốc về đất liền an toàn.
Trong năm 1978, Hải đoàn 125 đã tổ chức đưa các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội, Quân chủng ra thăm và kiểm tra quần đảo Trường Sa; kết hợp vận chuyển với đưa bộ đội ra thực hiện nhiệm vụ tại 5 đảo: Trường Sa Đông, An Bang, Thuyền Chài, Phan Vinh, Sinh Tồn Đông. Tổng hợp từ năm 1976 đến năm 1981, Hải đoàn 125 đã huy động 127 lần chuyến tàu, chở 23.214 tấn hàng và 6.696 lượt cán bộ, chiến sĩ từ đất liền ra đảo, góp phần tăng cường sức mạnh phòng thủ đảo, ổn định một bước nơi ăn ở, sinh hoạt của bộ đội trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Cũng trong năm 1978, thực hiện chủ trương của Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân về tăng cường lực lượng và hệ thống công sự trên các đảo dọc tuyến Đông Bắc, trọng tâm là đảo Bạch Long Vĩ và đảo Vạn Hoa. Trong 2 năm (1978 – 1979), Hải đoàn 125 đã tổ chức 48 chuyến, vận chuyển hàng nghìn tấn vật liệu xây dựng công trình chiến đấu, hàng trăm tấn vật chất hậu cần phục vụ sinh hoạt cho bộ đội.
Trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, lực lượng vận tải quân sự Quân chủng Hải quân đã tổ chức 139 lần chuyến tàu, chở 19.790 tấn hàng hóa quân sự và 25.151 lượt cán bộ, chiến sĩ ra chiến trường và đổ bộ chiến đấu, làm nhiệm vụ quốc tế trong chiến dịch Tà Lơn, cùng các lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia thực hiện cuộc tiến công và nổi dậy, đánh đổ chế độ diệt chủng Pôn Pốt, giúp nhân dân Campuchia hồi sinh, tái thiết đất nước.
Để phù hợp với nhiệm vụ vận tải chi viện đảo trong tình hình mới, ngày 22/02/1979, Hải đoàn 125 được Bộ Quốc phòng quyết định nâng cấp thành Lữ đoàn 125 thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân, làm nhiệm vụ vận tải quân sự, đánh dấu một giai đoạn phát triển và trưởng thành mới của đơn vị.
Sau thắng lợi trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới và làm nghĩa vụ quốc tế, quân và dân ta tiếp tục công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Trong đó, việc tăng cường khả năng phòng thủ đất nước nói chung và phòng thủ biển, đảo nói riêng, nhất là ở quần đảo Trường Sa được đặc biệt coi trọng. Vì vậy, nhu cầu vận chuyển chiến đấu xây dựng đảo rất lớn. Để nâng cao hiệu quả điều hành công tác vận chuyển cho Trường Sa, bắt đầu từ mùa vận chuyển năm 1981, Quân chủng Hải quân đã áp dụng phương thức khoán khối lượng vận chuyển cho từng tàu và từng hải đội. Phong trào thi đua quay vòng, tăng chuyến, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người và phương tiện đã diễn ra sôi nổi giữa các tàu, khối lượng vận chuyển năm sau cao hơn năm trước. Tổng kết 5 năm (1980 – 1985) lực lượng vận tải quân sự của Quân chủng đã vận chuyển 652.530 tấn hàng hóa, vật liệu xây dựng cho các đảo xa và các đơn vị trong Quân chủng (Lữ đoàn 125 đã huy động 993 lần chuyến tàu vận chuyển cho Trường Sa, chở 112.932 tấn hàng hóa, vũ khí).
Cuối năm 1987 đầu năm 1988, tình hình trên vùng biển quần đảo Trường Sa trở nên căng thẳng và phức tạp; thực hiện quyết tâm chiến lược của Bộ Chính trị và nhiệm vụ của Bộ Quốc phòng giao, toàn Quân chủng tập trung cao nhất mọi lực lượng để triển khai xây dựng và bảo vệ vững chắc các đảo đã xác định trong kế hoạch 3 năm (1988 – 1990). Với tinh thần “Tất cả vì Trường Sa thân yêu”, cán bộ, chiến sĩ trên các tàu vận tải của Lữ đoàn đã chạy đua với thời gian, vượt qua mọi hiểm nguy, sóng gió; khảo sát, thăm dò, vận tải và chốt giữ đảo, cùng các lực lượng trong Quân chủng tăng cường sức mạnh phòng thủ trên các đảo chìm và đảo nổi.
Năm 1988, các lực lượng vận tải quân sự trong Quân chủng vận chuyển chiến đấu với khối lượng tăng gấp 7 lần so với năm 1987 và hoàn thành kế hoạch vận chuyển 46.300 tấn hàng phục vụ cho chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu, 129.453 tấn hàng phục vụ cho sinh hoạt thường xuyên, đạt khối lượng vận chuyển 44.438.686 tấn (Lữ đoàn 125 đã huy động 318 lần chuyến tàu, vận chuyển 22.564 tấn). Tổng kết đợt hoạt động CQ-88 (năm 1988), Quân chủng có 4 tập thể và 6 cá nhân được tuyên dương Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; trong đó, lực lượng vận tải quân sự có 3 tập thể và 2 cá nhân (Lữ đoàn 125 có 2 tập thể: Tàu HQ505, HQ931 (tàu này lúc được tuyên dương AHLLVTND đang ở HĐ 413, Lữ đoàn 955, Vùng 4 HQ, lúc trước có thời kỳ thuộc Lữ đoàn 125) và 1 cá nhân là đồng chí Vũ Huy Lễ, thuyền trưởng Tàu HQ505).
Năm 1989, thực hiện Hiệp ước ký kết giữa hai Nhà nước Việt Nam và Campuchia, lực lượng tàu vận tải quân sự Hải quân, trong đó có Lữ đoàn 125 đã hoàn thành thắng lợi 8 đợt vận chuyển quân tình nguyện Việt Nam từ Campuchia về nước, bảo đảm an toàn tuyệt đối về người và phương tiện.
Nhằm đáp ứng yêu cầu vận chuyển trong giai đoạn mới, những năm gần đây, được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước và Bộ Quốc phòng, các lực lượng vận tải quân sự trong Quân chủng được bổ sung hàng chục tàu vận tải đóng mới có trang bị đồng bộ, có trọng tải lớn để thay thế số tàu nhỏ, trọng tải ít, trong đó có các tàu Trường Sa của Lữ đoàn 125. Từ năm 2000 đến nay, lực lượng vận tải quân sự Hải quân đã vượt qua sóng gió và mọi khó khăn thử thách, vận chuyển hàng triệu tấn hàng, trung bình hằng năm hoàn thành từ 100% đến 105% kế hoạch. Riêng Lữ đoàn 125, từ năm 2011 đến 2026 đã tổ chức 739 lần chuyến, chở 334.745 tấn hàng hóa các loại; đưa, đón và phục vụ 10.283 lượt người, hành trình 933.175 hải lý an toàn; tham gia nhiều chuyến trực chốt giữ, bảo vệ chủ quyền trên biển, bảo vệ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí, vận tải hàng quân sự, xanh hóa Trường Sa… kịp thời phát hiện sớm những vấn đề nảy sinh, chủ động đấu tranh ngăn chặn tàu thuyền nước ngoài vi phạm chủ quyền vùng biển của ta, thực hiện đúng đối sách, kiên quyết trong bảo vệ chủ quyền, giữ vững môi trường hòa bình.
Bên cạnh thực hiện nhiệm vụ vận tải, trực bảo vệ chủ quyền, vận tải quân sự, xanh hóa Trường Sa, các tàu của Lữ đoàn đã thực hiện tốt nhiệm vụ phòng, chống bão lụt, cứu hộ, cứu nạn trên biển, vận chuyển cung cấp nước ngọt phòng, chống hạn mặn cho nhân dân đồng bằng Sông Cửu Long; vận chuyển hàng trăm tấn nông sản trong, phòng chống đại dịch Covid-19. Trong gió bão, các tàu vận tải của Lữ đoàn đã nhanh chóng ra khơi kịp thời thông báo cho ngư dân những thông tin cần thiết; hướng dẫn, lai dắt, chuyển tải và nhường cơm, sẻ áo, cung cấp thuốc men, lương thực, thực phẩm, dầu, nước giúp đỡ hàng trăm tàu thuyền của ngư dân trên biển. Cán bộ, chiến sĩ của Lữ đoàn đã cùng cán bộ, chiến sĩ trong Vùng 2, Quân chủng với tinh thần “Lá lành đùm lá rách” tiết kiệm tiêu dùng ủng hộ đồng bào vùng lũ lụt, gia đình thương binh, liệt sỹ, quân nhân có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách hàng tỷ đồng, góp phần giữ vững và phát huy truyền thống tốt đẹp của đơn vị 2 lần anh hùng LLVT Nhân dân, làm sáng ngời giá trị phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” – Người chiến sỹ Hải quân trong lòng nhân dân.
III. THÀNH TÍCH ĐẶC BIỆT XUẤT SẮC CỦA CÁC ĐỒNG CHÍ LIỆT SĨ, ANH HÙNG LLVT NHÂN DÂN NGUYỄN TƯƠNG, NGUYỄN NGỌC LƯƠNG, TRẦN NHỢ
1. Đồng chí Trung úy Nguyễn Tương, nguyên Bí thư Chi bộ – Chính trị viên các con Tàu C235, C210, C100, Đoàn 125, Quân chủng Hải quân.
Đồng chí Nguyễn Tương sinh năm 1930 tại xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là phường An Thắng, thành phố Đà Nẵng). Nhập ngũ năm 1955, giữa những năm tháng ác liệt nhất của cuộc chiến, đồng chí được tin tưởng giao trọng trách làm Chính trị viên trên các con tàu C235, C210, C100, Đoàn 125 Hải quân. Trên cương vị là linh hồn chính trị của con tàu, đồng chí luôn gương mẫu, dám nghĩ dám làm, quyết đoán và sáng tạo. Trước sự bao vây, phong tỏa gắt gao của kẻ thù, đồng chí đã làm tốt công tác giáo dục chính trị, “truyền lửa” cách mạng và xây dựng tập thể tàu thành một khối đoàn kết sắt đá, sẵn sàng cảm tử để bảo vệ bí mật tuyến đường. Từ năm 1965 đến năm 1968, đồng chí Nguyễn Tương cùng tập thể cấp ủy và chỉ huy tàu vượt qua muôn vàn khốc liệt của thiên nhiên và bom đạn địch, hoàn thành thắng lợi 06 chuyến vận chuyển hàng trăm tấn vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Tiêu biểu là chuyến Tàu 210 vào tháng 1/1965, vận chuyển thành công 63 tấn vũ khí vào bến Bạc Liêu an toàn. Hay chuyến Tàu C100 tháng 12/1965, trước sự bám đuổi gắt gao của máy bay và tàu chiến Mỹ, đồng chí đã quyết đoán cùng thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh cho tàu chuyển hướng ra vùng biển quốc tế, bảo vệ an toàn cho tàu và giữ vững bí mật tuyến đường.
Đặc biệt trong chuyến vận chuyển đột kích chở hơn 14 tấn vũ khí vào Hòn Hèo (Khánh Hòa) từ ngày 27/02/1968 đến 01/3/1968, đồng chí đã cùng với Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh chỉ huy bộ đội chiến đấu ngoan cường, dũng cảm đến hơi thở cuối cùng trước vòng vây, kìm kẹp, rình dập, càn quét của kẻ thù vượt trội về lực lượng và hỏa lực Không quân, Hải quân.
Khi bị máy bay trinh sát của địch phát hiện, kẻ địch đã điều động 07 tàu chiến đến phục kích. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Chính trị viên Nguyễn Tương cùng Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh đã chỉ huy tàu mưu trí luồn lách qua đội hình địch để áp sát bến Ninh Phước, nhanh chóng thả 16 tấn vũ khí xuống nước để quân dân ta vớt sau. Đến 2 giờ 20 phút ngày 01/03/1968, địch phát hiện vị trí tàu ta, nã hỏa lực hạng nặng chặn đường rút lui. Trong trận chiến không cân sức với lực lượng vượt trội của Không quân và Hải quân địch, đồng chí Nguyễn Tương đã sát cánh cùng Thuyền trưởng chỉ huy bộ đội chiến đấu ngoan cường, dũng cảm đến hơi thở cuối cùng và anh dũng hy sinh. Tấm gương quả cảm, sẵn sàng xả thân hy sinh của đồng chí là bản Anh hùng ca, nguồn cảm hứng mãnh liệt, truyền lửa cho các thế hệ mai sau tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước, bất khuất của dân tộc.
2. Trung úy Nguyễn Ngọc Lương, nguyên Bí thư Chi bộ, Chính trị viên Tàu 165, Đoàn 125, Quân chủng Hải quân.
Đồng chí Nguyễn Ngọc Lương sinh năm 1936 tại xã Khánh Sơn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay là xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An). Nhập ngũ từ tháng 3/1954, đồng chí là một người cán bộ “vừa hồng vừa chuyên”. Trên cương vị là người lãnh đạo cao nhất về chính trị của Tàu 165, đồng chí không chỉ là người chỉ huy mưu trí mà còn là “người truyền lửa”, xây dựng tư tưởng chiến đấu quả cảm, biến mỗi chiến sĩ thành một pháo đài vững chắc, kết thành một khối thép không bom đạn nào khuất phục nổi. Từ năm 1964 đến năm 1968, vượt qua mọi sự săn lùng, phong tỏa gắt gao của kẻ thù cùng sự khắc nghiệt của thiên nhiên, đồng chí Nguyễn Ngọc Lương đã tham gia và hoàn thành xuất sắc nhiều chuyến tàu, vận chuyển hơn hàng trăm tấn vũ khí chi viện kịp thời cho chiến trường miền Nam.
Đặc biệt, tinh thần anh hùng ấy được ghi dấu bằng máu và lửa trong chuyến hải trình lịch sử từ ngày 25/02 đến ngày 29/02/1968. Khi đó, Tàu 165 gồm 18 cán bộ, chiến sĩ do Thuyền trưởng Nguyễn Chánh Tâm và Chính trị viên Nguyễn Ngọc Lương chỉ huy, nhận nhiệm vụ chở 64 tấn vũ khí từ Căn cứ A2 (đảo Hải Nam, Trung Quốc) vào bến Vàm Lũng (Cà Mau). Trên đường đi, nhiều lần máy bay địch sà xuống sát tàu theo dõi. Ngày 29 tháng 02, Tàu chuyển hướng vào bờ và rơi vào vòng vây hiểm nghèo của 8 tàu chiến và máy bay của địch. Lúc 18 giờ, bức điện cuối cùng của Chính trị viên Nguyễn Ngọc Lương gửi về Sở chỉ huy với nội dung: “Chuyển vào. Gặp máy bay trinh sát đi về phía hướng tàu vào – Lương” trước khi hoàn toàn mất liên lạc. Đối mặt với mưa bom bão đạn và sự chênh lệch quá lớn về lực lượng, 18 cán bộ, chiến sỹ trên Tàu 165 vẫn bình tĩnh, kiên cường nổ súng đánh trả địch. Bản lĩnh của người Bí thư Chi bộ – Chính trị viên Nguyễn Ngọc Lương đã tỏa sáng giữa lằn ranh sinh tử. Đồng chí luôn có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất để động viên, giữ vững ý chí cho bộ đội. Khi nhận thấy tàu không còn khả năng an toàn, để thực hiện nghiêm lời thề của Đoàn 125: “Gặp địch không tránh được thì chiến đấu dũng cảm, sẵn sàng điểm hỏa hủy tàu”, Chính trị viên Nguyễn Ngọc Lương đã hội ý, thống nhất cùng Thuyền trưởng Nguyễn Chánh Tâm và quyết định chủ động kích nổ bộc phá để hủy tàu. Các anh chấp nhận hy sinh, hòa máu xương của mình vào lòng biển sâu, quyết không để tàu và vũ khí của ta rơi vào tay giặc, bảo vệ tuyệt đối bí mật con đường chiến lược của Đảng.
3. Đồng chí Chuẩn úy Trần Nhợ (Ba Nhợ), nguyên Thủy thủ trưởng Tàu 41, Đoàn 125, Quân chủng Hải quân
Đồng chí Trần Nhợ sinh năm 1918 tại thôn An Quang Đông, xã Cát Khánh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định (nay là xã Đề Ghi, tỉnh Gia Lai).
Sớm giác ngộ cách mạng, đồng chí tham gia kháng chiến chống Pháp rồi tập kết ra Bắc. Năm 1962, đồng chí chuyển sang Đoàn 125, trực tiếp nhận nhiệm vụ vận tải vũ khí xuyên Biển Đông để chi viện cho chiến trường miền Nam. Trải qua muôn vàn thử thách, đồng chí luôn tỏ rõ bản lĩnh vững vàng, mưu trí, sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc với ba chiến công oanh liệt:
Chiến công thứ nhất – Bản lĩnh kiên cường tại bến Lộc An (Tháng 10/1963)
Trong chuyến vận chuyển hơn 18 tấn vũ khí vào Bà Rịa – Vũng Tàu trên con Tàu gỗ 41 từ ngày 26 tháng 9 năm 1963 đến ngày 03 tháng 10 năm 1963, tàu không may bị mắc cạn ngay gần đồn địch ở Phước Hải lúc triều rút. Theo thông báo của Chỉ huy bến Bà Rịa, địch chuẩn bị đi càn quét vào khu vực này.
Đứng trước nguy cơ lộ bí mật, Ban chỉ huy tàu quyết định cho cán bộ, chiến sĩ rời tàu, để lại một bộ phận chuẩn bị bộc phá, sẵn sàng phá hủy tàu. Đồng chí Trần Nhợ đã xung phong ở lại cùng với các đồng chí Bí thư Chi bộ, Chính trị viên Đặng Văn Thanh, Máy trưởng Huỳnh Văn Sao, Thủy thủ trưởng Nguyễn Văn Ngọc, Thợ máy phụ Thôi Văn Nam. Bằng sự mưu trí, đồng chí Trần Nhợ cùng các đồng chí ở lại đã treo cờ ngụy trang, giả vờ vá lưới để đánh lừa máy bay trinh sát địch; đấu gan, đấu trí trước sự khiêu khích của kẻ thù. Sự bình tĩnh độc đáo ấy đã bảo vệ an toàn cho con tàu, chờ nước lên để bàn giao vũ khí thắng lợi.
Chiến công thứ hai – Khai thông cửa ngõ Vũng Rô (Tháng 11/1964): Trên cương vị Thủy thủ trưởng Tàu sắt 41, sau khi hoàn thành bàn giao 44 tấn hàng ở Bạc Liêu, đồng chí tiếp tục tham gia chuyến tàu sắt đầu tiên mở đường vào Khu 5. Vượt qua giông bão dữ dội, khi bị tàu chiến và máy bay địch bao vây áp sát trên biển Đà Nẵng, đồng chí cùng đồng đội nhanh chóng thay biển số, cải trang thành tàu cá ngụy. Suốt 2 giờ bị bám đuôi, nhờ giữ nghiêm kỷ luật và bình tĩnh ứng phó, tàu ta đã khiến kẻ địch phải bỏ cuộc, cập bến Vũng Rô an toàn, khai thông tuyến đường huyết mạch mới.
Chiến công thứ ba – Trận chiến rực lửa tại Đức Phổ và sự hy sinh anh dũng
Giữa bối cảnh quân địch điên cuồng phong tỏa gắt gao các cửa biển miền Trung, đêm ngày 19 tháng 11 năm 1966 đồng chí Trần Nhợ cùng tập thể Tàu 41 nhận lệnh đưa 59 tấn vũ khí vào Đức Phổ (Quảng Ngãi).
Sau khi vào bến trả hàng xong, rạng sáng ngày 27 tháng 11 năm 1966, tàu quay ra thì bị mắc cạn, phía ngoài khơi có tàu địch hoạt động, để giữ bí mật, chi ủy và chỉ huy tàu quyết định cho mọi người rời tàu rút lên bờ và gài bộc phá hủy tàu. Ba mươi phút trôi qua, rồi bốn mươi phút, năm mươi phút, tàu vẫn chưa nổ. Bảy mươi phút, tàu vẫn trơ ra đen như một tảng đá trên biển. Không thể chờ đợi thêm, tàu lộ sẽ gây hậu quả, tổn thất lớn. Đồng chí Trần Nhợ cùng Thuyền phó Dương Văn Lộc vọt lên bơi ra tàu điểm hỏa lại. Một cột lửa dựng cao, kế đó là một tiếng nổ dữ đội. Đồng chí Trần Nhợ và đồng chí Dương Văn Lộc đã hy sinh cùng con tàu để bảo vệ bí mật con đường vận chuyển chiến lược trên biển chi viện cho chiến trường miền Nam. Hành động dũng cảm của đồng chí Trần Nhợ và đồng chí Dương Văn Lộc là tấm gương anh dũng, bất khuất của một thời oanh liệt trong lịch sử kháng chiến chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.
Cuộc đời của đồng chí Trung úy Nguyễn Tương, Trung úy Nguyễn Ngọc Lương, Chuẩn úy Trần Nhợ là một bản hùng ca bất tử về lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Nhân dân. Bản lĩnh kiên trung, sự mưu trí, sẵn sàng hy sinh của các đồng chí và tập thể các tàu 41, 235, 165 là minh chứng cho phẩm chất cao đẹp của người quân nhân cách mạng thời đại Hồ Chí Minh “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Tên tuổi của các anh đã viết nên một chương chói lọi trong lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam, tô thắm thêm truyền thống của Lữ đoàn 125 anh hùng, trở thành tấm gương sáng ngời cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau tiếp bước, ra sức học tập, cống hiến để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
IV. PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG ĐƯỜNG HỒ CHÍ MINH TRÊN BIỂN TRONG SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN, ĐẢO, THỀM LỤC ĐỊA CỦA TỔ QUỐC TRONG TÌNH HÌNH MỚI
1. Truyền thống vẻ vang đường Hồ Chí Minh trên biển
Đường Hồ Chí Minh trên biển đã trở thành một thiên anh hùng ca bất tử, một bộ phận quan trọng trong hệ thống vận tải quân sự chiến lược trong cuộc kháng chiến chống xâm lược, giải phóng đất nước, xây dựng nên truyền thống vẻ vang.
Một là, trung thành vô hạn với Đảng, với Tổ quốc, với chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhân dân; nêu cao ý chí quật cường, dũng cảm; khát vọng độc lập, tự do và niềm tin vào thắng lợi cuối cùng; sẵn sàng xả thân chiến đấu hy sinh để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của nhân dân ta, thực hiện quyết tâm chiến lược của Đảng mở đường vận chuyển chiến lược chi viện cho chiến trường miền Nam, lực lượng vận tải quân sự đường biển đã mưu trí, sáng tạo, vượt qua mọi khó khăn, thử thách ác liệt và chiến thắng vẻ vang. Mỗi chuyến ra đi là một cuộc đấu trí căng thẳng, quyết liệt với kẻ thù, với thiên nhiên, với mọi khó khăn, thử thách. Ra đi là xác định hy sinh, đồng thời đòi hỏi sự thông minh, quyết đoán, táo bạo; khi gặp hiểm nguy sẵn sàng lao thẳng vào tàu địch, chiến đấu đến phút cuối cùng để bảo vệ vũ khí trang bị, giữ bí mật về chủ trương của Đảng, về con tàu, về bến bãi. Đó là tình đồng chí, đồng đội, lòng yêu thương gắn bó như anh em ruột thịt, đồng cam, cộng khổ, nhận khó khăn, hy sinh về mình, giành thuận lợi, sự sống cho đồng đội. Tiêu biểu như Tàu 41, 42, 154… các đồng chí Bông Văn Dĩa, Phan Văn Nhờ (tức Tư Mau), Nguyễn Phan Vinh, Nguyễn Văn Hiệu… là điển hình của những tập thể, cá nhân anh hùng sống mãi với con đường biển mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh và biết bao người con ưu tú của Tổ quốc đã anh dũng hy sinh, mãi mãi cùng con tàu ở lại với biển, với non sông đất nước. Họ đã làm rạng rỡ truyền thống vẻ vang của Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng, góp phần lớn vào thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước bước vào thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội.
Bám sát diễn biến của tình hình chiến trường, từ những chi bộ ngày đầu thành lập cho đến các cấp ủy, cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ luôn coi trọng và tăng cường các nội dung, biện pháp công tác đảng, công tác chính trị trên từng con tàu, từng chuyến đi, từng bến bãi; tập trung xây dựng các chi bộ tàu thành những “chi bộ đỏ”, “chi bộ thép”, đủ sức lãnh đạo, giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực hiện nhiệm vụ độc lập trên biển; giáo dục, động viên bộ đội nhận thức sâu sắc nhiệm vụ, tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng; thấy rõ được vai trò to lớn của công tác vận tải biển; vượt lên trên mọi khó khăn, gian khổ, hy sinh, đoàn kết, chủ động, mưu trí, linh hoạt, sáng tạo, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Hai là, phát huy sức mạnh tổng hợp, chỉ huy tập trung thống nhất, hiệp đồng chặt chẽ với các lực lượng và chính quyền nhân dân các địa phương và bạn bè quốc tế để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Công tác vận chuyển chi viện cho chiến trường miền Nam trong điều kiện vô cùng khó khăn, ác liệt; địch có ưu thế kiểm soát trên không, trên biển và phong tỏa ngày càng gắt gao; nhưng với tinh thần quả cảm và trình độ nghiệp vụ tinh thông; trình độ tổ chức, chỉ huy thống nhất; kiên quyết, bí mật; hiệp đồng chặt chẽ, kết hợp chiến thuật với kỹ thuật; bảo đảm thông tin liên lạc, tín hiệu thông suốt giữa sở chỉ huy với tàu, giữa tàu với các bến bãi; cán bộ, chiến sĩ tuyến vận tải biển của Hải quân nhân dân Việt Nam đã chiến thắng địch, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Đó là sự hy sinh, đùm bọc, chở che của các cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương, đơn vị của hai miền Nam – Bắc và các bến bãi ngay trong lòng địch như Vàm Lũng (Cà Mau), Lộ Diêu (Bình Định), Vũng Rô (Phú Yên), Đạm Thủy, Ba Làng An (Quảng Ngãi), Bình Đào (Quảng Nam), Hòn Hèo (Khánh Hòa) và bến bãi của các tỉnh Bạc Liêu, Minh Hải, Bến Tre, Cà Mau, Trà Vinh…; là sự giúp đỡ của nhân dân Liên Xô đã chuyên chở vũ khí bằng đường sắt đến đảo Hải Nam (Trung Quốc) để tàu ta trực tiếp nhận vũ khí từ đó chuyển vào chiến trường miền Nam; là sự giúp đỡ của Trung Quốc, dành cho chúng ta các cảng biển như Hậu Thủy, Duy Ninh, Bắc Á, Hải Khẩu để tiếp nhận hàng hóa, vũ khí; hoặc những lúc tàu ta bị nạn, lúc cán bộ, chiến sĩ bị thương, ốm đau… được bạn cấp cứu, cung cấp lương thực, thực phẩm, sửa chữa tàu, thuyền, động viên, chia sẻ. Tất cả những yếu tố đó đã tạo nên sức mạnh tổng hợp để hoàn thành nhiệm vụ. Đó là tình cảm, niềm tin của đồng bào, đồng chí ở những vùng sâu, vùng xa, nơi chiến trường nóng bỏng đang từng ngày, từng giờ chờ đón những con tàu vận tải chi viện vũ khí, trang bị để làm nên chiến thắng. Những yếu tố trên đã làm nên huyền thoại của một con đường chiến lược trên biển.
Ba là, nêu cao ý thức độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường; đoàn kết, thống nhất, kỷ luật nghiêm minh; nắm vững khoa học kỹ thuật; khắc phục khó khăn, phá thế bao vây của địch; linh hoạt, mưu trí, sáng tạo, liên tục tiến công, quyết chiến, quyết thắng; tìm ra nhiều phương thức vận chuyển có hiệu quả cho cách mạng miền Nam. Để tạo nên yếu tố bí mật, bất ngờ, phải dùng tàu loại nhỏ, hoạt động trong các điều kiện thời tiết, địa hình phức tạp và sự phong tỏa của địch, hàng loạt vấn đề khoa học kỹ thuật đã được đặt ra và giải quyết để đưa con tàu vượt qua sóng gió, bão tố, vượt qua sự bao vây, phong tỏa của địch để tới bến an toàn. Cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vận tải đã đề xuất, tổ chức tiếp nhận, cải hoán phương tiện để có trang bị phù hợp, giữ nghiêm kỷ luật chiến trường, kết hợp giữa hoạt động bí mật và công khai, giữa du kích và hiện đại, giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh quốc tế, sáng tạo ra chiến thuật độc đáo trong vận tải. Địch phong tỏa đường trong, ta đi đường ngoài; địch phong tỏa biển gần, ta đi biển xa; địch phong tỏa theo tuyến biển dài, ta đi phân đoạn… Đồng thời, biết khéo léo kết hợp với cải dạng, ngụy trang, nghi binh, đối sách khôn khéo, táo bạo, bí mật, thọc sâu vào bến nhanh chóng, bất ngờ, quay vòng tăng chuyến, vận chuyển năng suất, chất lượng, hiệu quả và an toàn. Đặc biệt, cán bộ, chiến sĩ “Đoàn tàu không số” với trang bị hàng hải thô sơ, nhưng bằng trình độ và kinh nghiệm dày dạn, đã nắm vững kỹ thuật điều khiển tàu và khả năng phán đoán thời tiết, nắm vững địa hình, hàng hải thiên văn, đi được biển xa cập bến an toàn.
Ra đời và trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng vận tải quân sự từ chỗ ngày đầu chỉ có 4 tàu gỗ thô sơ gắn máy từ miền Nam đưa ra và 38 cán bộ, chiến sĩ làm nòng cốt, sau một thời gian hoạt động đã trở thành lữ đoàn vận tải, đảm đương hướng chiến lược trên biển, với những trang bị từng bước hiện đại. Từ chỗ chỉ có tàu gỗ, hoạt động ven bờ đã phát triển lên những đội tàu vỏ sắt, hoạt động xa bờ, dài ngày, lợi dụng đường hàng hải quốc tế, biển công và cả vùng biển nước bạn, đi bằng hàng hải thiên văn như những con tàu viễn dương hiện đại, rồi trà trộn vào những tàu thuyền của ngư dân hoạt động ở ven biển để cập bến an toàn, đưa vũ khí đạn dược và đưa, đón cán bộ, chiến sĩ vào các chiến trường ven biển và Nam Bộ đúng lúc, đúng thời cơ; góp phần duy trì, phát triển chiến tranh cách mạng, làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội.
2. Phát huy truyền thống đường Hồ Chí Minh trên biển trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc trong tình hình mới
Bước vào “Kỷ nguyên mới” kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, bên cạnh những thuận lợi, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, song vẫn còn nhiều khó khăn đó là tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến hết sức nhanh chóng, phức tạp, khó lường, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột cục bộ tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức, phức tạp. Tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền biển, đảo diễn ra căng thẳng, quyết liệt hơn. Hòa bình, ổn định, tự do, an ninh, an toàn hàng hải, hàng không trên Biển Đông đứng trước thách thức lớn, tiềm ẩn nguy cơ xung đột. ASEAN có vai trò quan trọng trong duy trì hoà bình, ổn định, thúc đẩy hợp tác khu vực nhưng cũng đứng trước nhiều khó khăn.
Ở trong nước, sau 40 năm đổi mới, thế và lực, sức mạnh tổng hợp quốc gia, uy tín quốc tế của đất nước ngày càng được nâng cao, tạo ra những tiền đề quan trọng để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch tiếp tục tăng cường chống phá Đảng, Nhà nước và đất nước ta. Nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên các vùng biển, đảo đã và đang đặt ra những yêu cầu mới.
Phát huy truyền thống và những thành tích của 65 năm xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và phát triển của Lữ đoàn, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 125 Hải quân hôm nay nguyện tiếp tục quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc đường lối, quan điểm Quân sự, Quốc phòng của Đảng, Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; Nghị quyết, Chương trình hành động Đại hội lần thứ XIV của Đảng; Đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025-2030; các chỉ thị, nghị quyết, mệnh lệnh của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng và Vùng 2… Cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả, sát với tình hình, yêu cầu nhiệm vụ, phấn đấu thực hiện tốt các nội dung sau:
Một là, tập trung xây dựng Lữ đoàn vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp, khả năng và trình độ sẵn sàng chiến đấu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Quán triệt, học tập triển khai thực hiện nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, QUTW, BQP, Quân chủng, Vùng. Nhất là NQ 20- NQ/TW ngày 28/7/2026 của BCH trung ương khóa XIV về xây dựng phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh; xác định biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ Tổ quốc là động lực chiến lược để mở rộng không gian phát triển quốc gia.
Tổ chức thực hiện tốt phương châm, quan điểm, nguyên tắc trong huấn luyện, nhất là chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về thực hiện tốt “2 Kiên định, 2 Đẩy mạnh, 2 Ngăn ngừa”, phương châm “5 vững”. Chỉ thị 76 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về tăng cường giáo dục chính trị, quản lý tư tưởng, duy trì kỷ luật và bảo đảm an toàn trong Quân đội nhân nhân Việt Nam. Chỉ thị 676 của Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Quy chế công tác quản lý tư tưởng quân nhân; nắm và định hướng dư luận trong QĐND Việt Nam và đột phá: nắm, quản lý, dự báo, định hướng, giải quyết kịp thời tư tưởng bộ đội. Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh và phát huy giá trị văn hoá “Bộ đội Cụ Hồ – Người chiến sĩ Hải quân” trong thời kỳ mới.
Tổ chức hiệu quả các phong trào thi đua, phong trào hành động cách mạng, động viên, khơi dậy sức mạnh nội sinh, tự giác trong mỗi cán bộ, chiến sĩ, vượt qua mọi khó khăn, thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao. Xây dựng cho cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa, có ý chí quyết tâm cao, sẵn sàng nhận nhiệm vụ, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh để bảo vệ chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc.
Tiến hành tốt công tác dân vận; tuyên truyền biển đảo, thăm, tặng quà gia đình chính sách nhân dịp lễ, Tết. Thực hiện có hiệu quả Chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi bám biển” và hoạt động “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân” tại các địa phương.
Hai là, đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ SSCĐ, khả năng quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm mệnh lệnh, chỉ thị của trên về công tác SSCĐ. Duy trì nghiêm túc, thực chất lực lượng, phương tiện trực SSCĐ, bảo đảm đồng bộ theo các phương án. Thường xuyên theo dõi, nắm chắc tình hình trên không, trên biển và địa bàn. Tăng cường luyện tập, diễn tập xử trí tình huống sát với phương án, tình huống thực tế trên biển; không ngừng nâng cao chất lượng tham mưu, đề xuất và xử trí các tình huống, không để bị động, bất ngờ.
Tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các Nghị quyết số 1659 của QUTW, Nghị quyết số 1378 của ĐUQC và nghị quyết số 1069 của Đảng uỷ Vùng 2 về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023-2030 và những năm tiếp theo; thực hiện tốt phương châm “cơ bản, thiết thực, vững chắc”, coi trọng huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu; huấn luyện sát phương án, sát thực tế chiến trường, tổ chức biên chế và vũ khí trang bị kỹ thuật hiện có, chú trọng huấn luyện thực hành, huấn luyện đêm, huấn luyện trong điều kiện thời tiết phức tạp. Tăng cường huấn luyện thể lực, rèn luyện thể thao, tổ chức hội thi, hội thao, thực hiện nghiêm quy định về bảo đảm an toàn trong huấn luyện, đẩy mạnh phong trào học ngoại ngữ (Tiếng Trung Quốc), phong trào thi đua “Quân đội thi đua đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số” và “Bình dân học vụ số” đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Lấy nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo, xây dựng Quân chủng và Vùng, Lữ đoàn “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” làm mục tiêu huấn luyện. Gắn huấn luyện chiến đấu với xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật và bảo đảm an toàn.
Ba là, bảo đảm tốt công tác hậu cần, kỹ thuật cho các nhiệm vụ
Tập trung nâng cao khả năng đảm bảo hậu cần, kỹ thuật cho các nhiệm vụ, trọng tâm là nhiệm vụ SSCĐ, huấn luyện, trực bảo vệ chủ quyền, bảo vệ an ninh, vận tải quân sự, xanh hóa Trường Sa, cứu hộ, cứu nạn trên biển. Đón tiễn các Đoàn đi thăm, kiểm tra trên Quần đảo Trường Sa, nhà giàn DK1 và vùng biển Tây Nam của Tổ quốc. Làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng nuôi dưỡng bộ đội; xây dựng doanh trại chính quy, sáng, xanh, sạch đẹp. Tiếp tục tổ chức thực hiện hiệu quả phong trào thi đua “Ngành hậu cần Quân đội làm theo lời Bác Hồ dạy”. Quản lý doanh trại, kho tàng, nhiên liệu, xăng dầu chặt chẽ, hiệu quả. Quản lý, sử dụng hiệu quả, đúng pháp luật các nguồn ngân sách, kinh phí, cơ sở vật chất; đẩy mạnh nêu gương trong thực hành tiết kiệm, chống thất thoát, lãng phí.
Thực hiện nghiêm túc tiêu chí xây dựng Tàu chính quy, mẫu mực; duy trì nền nếp, chất lượng bảo quản, bảo dưỡng TBKT. Tiếp tục thực hiện hiệu quả Cuộc vận động 50 về “Quản lý, khai thác, vũ khí trang bị kỹ thuật tốt, bền, an toàn, tiết kiệm và an toàn giao thông” và 02 khâu đột phá “xây dựng nền nếp chính quy kỹ thuật và làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật”, xây dựng kho, trạm kỹ thuật tốt, bảo đảm đầy đủ vật tư, trang thiết bị, hệ số kỹ thuật cho các nhiệm vụ thường xuyên cũng như đột xuất của Lữ đoàn.
Bốn là, thường xuyên nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới
Tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, kết luận về xây dựng, đổi mới, chỉnh đốn đảng và hệ thống chính trị; các quy định về trách nhiệm nêu gương; chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới. Xây dựng các tổ chức đảng thuộc Đảng bộ Lữ đoàn đoàn kết, thống nhất, có năng lực tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ hiệu quả và sức chiến đấu cao đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Thường xuyên quán triệt, duy trì chấp hành nghiêm nền nếp, chế độ và các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ; tự phê bình và phê bình và vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên các cấp thực sự tiền phong, gương mẫu, nói đi đôi với làm.
Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực trình độ toàn diện, có uy tín đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Chú trọng, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ theo tinh thần “7 dám”. Thực hiện chặt chẽ công tác bảo vệ chính trị nội bộ, bảo vệ đội ngũ cán bộ có tư duy sáng tạo, đột phá vì lợi ích tập thể, quân đội, đất nước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Năm là, quán triệt và thực hiện tốt đường lối đối ngoại của Đảng, nhất là hoạt động đối ngoại quốc phòng, tôn trọng chủ quyền và lợi ích hợp pháp của các nước trên biển. Kiên quyết, kiên trì giải quyết tranh chấp, bất đồng trên biển, đảo bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Tham gia các hoạt động giao lưu với hải quân các nước trong khu vực và trên thế giới đến thăm Lữ đoàn, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo từ sớm, từ xa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, trật tự, an ninh và phát triển kinh tế biển.
Đường Hồ Chí Minh trên biển thể hiện quyết tâm, ý chí khát vọng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, là minh chứng chủ nghĩa yêu nước của dân tộc Việt Nam. Nhìn lại lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước có thể khẳng định, không một hoạt động tác chiến nào mà giữa sự sống và cái chết lại mong manh như khi thực hiện nhiệm vụ trên các chuyến tàu không số và chỉ có những con người có ý chí quyết tâm cao, sẵn sàng hy sinh vì sự thống nhất của Tổ quốc mới nhận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đầy khó khăn, gian khổ trên con đường biển mang tên Bác Hồ kính yêu.
Kỷ niệm 65 năm ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển và thành lập Lữ đoàn là dịp để mỗi cán bộ, chiến sĩ càng thêm tự hào, thấy rõ trách nhiệm của bản thân đối với Tổ quốc, Nhân dân, Quân đội, Quân chủng và đơn vị. Phát huy truyền thống hào hùng và những kỳ tích huyền thoại của đường Hồ Chí Minh trên biển, cán bộ, chiến sỹ Lữ đoàn 125 tiếp tục nghiên cứu, vận dụng sáng tạo và phát triển phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới, quyết tâm ra sức thi đua xây dựng Lữ đoàn VMTD, mẫu mực tiêu biểu, Đảng bộ Lữ đoàn trong sạch vững mạnh, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, tô thắm thêm truyền thống đơn vị 2 lần Anh hùng LLVT nhân dân “Mưu trí dũng cảm; khắc phục khó khăn; vận tải đường biển, chi viện chiến trường; quyết chiến quyết thắng”./.
 
DANH SÁCH TẬP THỂ, CÁ NHÂN ANH HÙNG LLVT NHÂN DÂN CỦA LỮ ĐOÀN 125 HẢI QUÂN

I. TẬP THỂ (14 tập thể)
1. Lữ đoàn 125
Được Đảng, Nhà nước 02 lần phong tặng danh hiệu AHLLVT nhân dân.
– Lần 1: Ngày 01/01/1967
– Lần 2: Ngày 03/6/1976
2. Hải đội 811
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 20/12/1979.
3. Tàu 42
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 25/8/1970.
4. Tàu 41
Được Đảng, Nhà nước phong tặng tháng 9/1973
5. Tàu 154
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 12/9/1975
6. Tàu 165
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 10/4/2001.
7. Tàu 69
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
8. Tàu 121
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
9. Tàu 235
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
10. Tàu 43
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
11. Tàu 54
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
12. Tàu 55
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
13. Tàu 56
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
14. Tàu HQ505
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 6/01/1989.
II. CÁ NHÂN (25 cá nhân)
1. Đồng chí Bông Văn Dĩa
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 17/9/1967
2. Đồng chí Đặng Văn Thanh
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 1/1/1967.
3. Đồng chí Hồ Đức Thắng
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 1/1/1967.
4. Đồng chí Nguyễn Phan Vinh
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 25/8/1970.
5. Đồng chí Nguyễn Văn Hiệu
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 6/11/1978.
6. Đồng chí Nguyễn Đắc Thắng
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 06/11/1978.
7. Đồng chí Nguyễn Văn Cứng
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 23/5/2005.
8. Đồng chí Nguyễn Chánh Tâm
Được Đảng và Nhà nước truy tặng ngày 23/5/2005.
9. Đồng chí Huỳnh Văn Sao
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
10. Đồng chí Đinh Đạt
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
11. Đồng chí Dương Văn Lộc
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
12. Đồng chí Lê Văn Một
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 20/9/2011.
13. Đồng chí Đỗ Văn Sạn
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 10/10/2011.
14. Đồng chí Hồ Đắc Thạnh
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 10/10/2011.
15. Đồng chí Hoàng Thanh Loan
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 9/10/2014.
16. Đồng chí Nguyễn Văn Đức
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 25/4/2015.
17. Đồng chí Phan Nhạn
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 25/4/2015.
18. Đồng chí Nguyễn Sơn
Được Đảng, Nhà nước phong tặng 25/4/2015.
19. Đồng chí Phan Hải Hồ
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 10/8/2015.
20. Đồng chí Nguyễn Hữu Phước
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 26/4/2018.
21. Đồng chí Vũ Huy Lễ
Được Đảng, Nhà nước phong tặng ngày 6/01/1989.
22. Đồng chí Vũ Phi Trừ
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 13/12/1989.
23. Đồng chí Nguyễn Tương
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 28/8/2026.
24. Đồng chí Nguyễn Ngọc Lương
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 28/8/2026.
25. Đồng chí Trần Nhợ
Được Đảng, Nhà nước truy tặng ngày 28/8/2026.